محمدصادق فاتح یزدی را همشهریان ساکن منطقه اسماعیل‌آباد نسیم شهر بیشتر و بهتر می‌شناسند. وی یکی از بزرگ‌ترین و ثروتمندترین خیران ایرانی در سال‌های پیش از انقلاب ۵۷ بود که در سال ۵۳ توسط سازمان فدائیان خلق ترور شد. وی مؤسس منطقه جهان شهر کرج و کارخانه‌ها بسیاری چون جهان چیت و روغن نباتی جهان بود.

حدود نیم‌قرن پیش، که یزد درگیر خشک‌سالی، قحطی و بیکاری شد، گروه‌هایی از یزدیان برای یافتن مکانی مناسب به جهت اسکان و سرمایه‌گذاری به منطقه کرج مهاجرت نمودند، که حضور برخی سرمایه گزاران خیر همچون “حاج محمدصادق فاتح یزدی” باعث رونق اقتصاد و بازار کار در کرج پیش از انقلاب شد.

تغییر رویکرد فاتح و روی آوردنش به صنعت، درنهایت به تأسیس کارخانه‌ها متعددی در کرج بانام تجاری “جهان” منجر شد. ساخت کارخانه جهان چیت کرج درواقع، چرخشی در فعالیت‌های اقتصادی فاتح از تجارت به صنعت بود. این مسئله، لزوم تمرکز فعالیت‌های او در یک منطقه جغرافیایی مشخص را موجب شد که فاتح، کرج را به این منظور برگزید اما این انتخاب، در راستا و همسو با جریانی کلان‌تر نیز بود.

در سال ۴۷، مجموعه کارخانه‌ها جهان، نقش عمده‌ای در تولیدات صنعتی ایران داشته و در آن سال، جهان چیت، ۱۵ درصد تولیدات نساجی ایران را به خود اختصاص داده بود و کارخانه پلاستیک‌سازی آرمه هم حدود یک‌سوم از محصولاتی چون کیسه گونی، چتائی، رومیزی و پارچه‌های آرایه‌گری و توری کشور را تولید می‌کرد.

فاتح، کارخانه‌هایی نیز در دیگر شهرهای کشور داشته که ازجمله می‌توان به کارخانه چای در رامسر، کارخانه «بسته‌بندی چای جهان» در تهران و کارخانه «پشم‌بافی جهان» در قاسم‌آباد تهران اشاره کرد.

وی در کشاورزی نیز فعالیت‌هایی داشته است که از آن جمله می‌توان احداث ۱۵۰ هکتار باغات میوه و حدود ۸۰ هکتار جنگل چوب‌های صنعتی و احداث ۵ حلقه چاه عمیق را نام برد. این مجموعه، در کنار دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران، مرکز اصلاح بذر و نهال و زمین‌های زراعی کرج، موقعیت کشاورزی کرج را بهبود دادند. همچنین احداث سردخانه جهان در این حوزه حائز اهمیت است؛ سردخانه‌ای با ظرفیت ۱۲۰۰ تن که امکان نگهداری محصولات کشاورزی را برای حدود ۱۰ ماه فراهم می‌آورده است. این سردخانه در شهری ساخته می‌شود که در آن روزها «پایتخت کشاورزی نوین» خوانده می‌شده است.

فاتح که در برابر اعتصاب کارگران کارخانه نساجی با دعوت از نیروهای امنیتی ایستادگی کرده بود، در بیستم مرداد سال ۱۳۵۳ هنگامی‌که مشغول رانندگی به‌سوی محل کار بود، توسط سازمان چریک‌های فدائی خلق ترور شد.

غلامحسین ساعدی در شماره هفتم فصلنامه الفبا که پس از مرگ او در پاریس منتشر شد می‌نویسد: فتحعلی پناهیان جوان بیست‌وچندساله… فاتح را کشت. نقل‌قول‌هایی نیز مبنی بر دخالت ساواک در قتل فاتح به دلیل باج ندادن به دربار پهلوی وجود دارد.

وی در روستای اسماعیل‌آباد نسیم شهر موقوفات و آثار فراوانی از خود برجای گذاشته و نام وی بر اسماعیل‌آباد باقی‌مانده به‌گونه‌ای که امروزه از این منطقه به نام اسماعیل‌آباد فاتح یاد می‌شود.

 

منبع